Search

Panorama: Rumuńska Nowa Fala

1001

Drugą panoramą kina narodowego oprócz kina norweskiego, którą przybliży sopocki festiwal filmowy będzie zdobywająca od ponad dziesięciu lat uznanie na świecie, kinematografia rumuńska. Nowa fala kina rumuńskiego, zapoczątkowana filmem Cristiana Mungiu „4 miesiące, 3 tygodnie, 2 dni”, który w 2007 roku otrzymał Złotą Palme w Cannes trwa do dnia dzisiejszego. Międzynarodowe uznanie krytyków i publiczności dla rumuńskiego kina okazało się nie tylko tymczasową tendencją, ale jak twierdzą eksperci jest to kinematografia opierająca się na silnej kulturze i silnych osobowościach kina. Wybitnie utalentowani, doskonale rozumiejący język współczesnej sztuki filmowej rumuńscy twórcy portretują zarówno dramaty ludzkie współczesnej Rumunii, jak również przemiany społeczne i polityczne okresu transformacji.

W sekcji pojawią się wybrane filmy nowej fali kina rumuńskiego, ciągle rozkwitającej artystycznie i sięgającej po ważne społecznie tematy. Obrazy filmowców, którzy stworzyli nowy, bliski rzeczywistości styl, pełen emocjonalnego zaangażowania, krytycznego spojrzenia i poszukujący nowych środków wyrazu.

Prelekcje przed wybranymi filmami na temat kina rumuńskiego wygłosi dziennikarz i krytyk filmowy Artur Zaborski.

 

AFERIM!

reż. Radu Jude, Czechy Francja, Bułagaria, Rumunia, 2015, 108 min 

MFF Berlinale 2015 – Srebrny Niedźwiedź

Rumuński kandydat do Oscara, który doceniło jury Berlinale, przyznając mu statuetką Srebrnego Niedźwiedzia za reżyserię. Radu Jude podzielił się nią z nagrodzoną ex aequo Małgorzatą Szumowską za „Body/Ciało”.

Wołoszczyzna, 1835 rok. Dwóch jeźdźców przemierza jałowy krajobraz. To lokalny policjant Constandin i jego syn. Jeden ma na wszystko gotowy aforyzm, drugi prezentuje bardziej kontemplacyjny stosunek do świata. Szukają zbiegłego „cygańskiego niewolnika”, który uciekł pewnemu szlachcicowi i podejrzany jest o kradzież. W podróży spotykają ludzi różnych narodowości i przekonań: Turków i Rosjan, Rumunów i Węgrów, chrześcijan i żydów. Wszyscy pielęgnują uprzedzenia i przesądy przekazywane z pokolenia na pokolenie. I nawet gdy ów zbieg zostaje odnaleziony, przygoda wcale się nie kończy… Wzbudzający uznanie krytyki i widzów „Aferim!” (tytuł w języku tureckim oznacza brawa) w odważny sposób pokazuje, na jakich fundamentach wyrosła współczesna Rumunia. Twórca jest wierny rzeczywistej historii. Wszelkie dialogi, które pojawiają się w jego filmie, pełne wyzwisk, uprzedzeń, nienawiści i „hejtu”, pochodzą z oryginalnych dokumentów pisanych przed laty.

EGZAMIN 

(Bacalaureat), reż. Cristian Mungiu, Rumunia, Francja, Belgia, 2016, 128 min

Cannes 2016 – Złota Palma za reżyserię
Cezary 2017 – nominacja za najlepszy film zagraniczny 

Romeo Aldea żyje od lat w małżeństwie, w którym nie ma miłości. Z uwagi na dobro dziecka odsuwa od siebie decyzję o rozwodzie, jednocześnie utrzymując potajemne kontakty z kochanką. Najważniejsze jest dla niego szczęście dorastającej córki, dla której zrobiłby wszystko. Próbuje stworzyć jej jak najlepsze warunki do startu w dorosłe życie i marzy o tym, by celująco zdała maturę, a potem wyjechała na studia do Wielkiej Brytanii. Jednak w obliczu dramatycznego zdarzenia bezgraniczna miłość i dobre chęci okażą się niewystarczające. Kłamstwa, hipokryzja i konieczność kompromisów uruchamiają lawinę wydarzeń, które wystawią mężczyznę i jego bliskich na próbę.

NIEPRAWI 

(Ilegitim), reż. Adrian Sitaru, Rumunia, Francja, Polska 2016, 91 min

Berlinale 2016 – Nagroda Międzynarodowego Stowarzyszenia Kin Artystycznych
7. Międzynarodowy Festiwal Filmowy Odessa 2016 – nagroda główna

Z pozoru błahe zdarzenie – wspólny obiad rodziny Anghelescou. Ojciec rodziny Victor (Adrian Titieni) rozprawia podczas posiłku o fizyce. W pewnym momencie najstarszy syn Cosma wspomina, że nazwisko ojca znalazło się na liście osób, które w czasach dyktatury donosiły na kobiety chcące dokonać aborcji. Nastrój raptownie się zmienia. Victor broni się zwracając uwagę na to, że on jest faktycznie aborcji przeciwny, czemu bliźniacy Sasha i Romi zawdzięczają życie, ponieważ matka chciała tę ciążę usunąć. Niewinne spotkanie kończy się prawdziwym rodzinnym „trzęsieniem ziemi”.

PERYFERIE 

(Periferic), reż. Bogdan George Apetri, Rumunia, 2010, 87 min

Warszawski Festiwal Filmowy 2010 – Nagroda specjalna Jury, Nagroda FIPRESCI
MFF w Salonikach 2010 – najlepszy film, najlepsza aktorka 

Niepokorna outsiderka i buntowniczka Matylda odsiaduje pięcioletni wyrok za przestępstwo, którego wcale nie popełniła. W związku z pogrzebem matki pewnego dnia wychodzi na 24-godzinną przepustkę. Traktuje ją jak wyzwanie. Nie chcąc wracać do więzienia planuje ucieczkę, która ma gruntowanie zmienić jej życie. Plan jest prosty, ale na jego realizację ma tylko dobę. W tym czasie Matylda musi zmierzyć się z przeszłością i zrozumieć, że życie bywa czasem bardziej okrutne i nieprzewidywalne, niż nam się zdaje. W trakcie pogrzebu matki Matylda odwiedza rodzinę, ale nikt nie jest tu chętny do pomocy. Brat Andrei, któremu ufa, nie chce pożyczyć pieniędzy, a bratowa jest jeszcze mniej przychylna. Były kochanek Paul, z którym ma syna, Tomę, wydaje się być równie obojętny, choć winny jest Matyldzie pieniądze. W końcu je zwraca, ale okazuje się, że oddał nieletniego Tomę do sierocińca, gdzie ten zarabia nielegalnie pieniądze. Matylda znajduje go w samochodzie starszego mężczyzny, do którego trafił co gorsza dzięki przyjacielowi. Niestety jednak czas nieubłaganie i szybko ucieka. Zszokowana losem syna Matylda decyduje się zabrać Tomę ze sobą i nielegalnie uciec z kraju. Niestety wizja nowej, wspólnej przyszłości okazuje się w efekcie nierealna z powodu nieoczekiwanego splotu okoliczności.

POZYCJA DZIECKA 

(Poziţia copilului), reż. Calin Peter Netzer, Rumunia, 2013, 116 min

Berilnale 2013 – Złoty Niedźwiedź dla najlepszego filmu, Nagroda Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej (FIPRESCI) 

Cornelia właśnie skończyła 60 lat, jest zadbana, majętna i szanowana. Osiągnęła sukces zawodowy, ma oddanego, siedzącego pod pantoflem męża oraz wpływowych znajomych wśród bukareszteńskich elit. Jednak życie wcale Cornelii nie cieszy… Ukochany jedynak, jej oczko w głowie, 34-letni Barbu ze wszystkich sił stara się uniezależnić od matki. Wyprowadził się z domu, ma własny samochód, a także dziewczynę, która zupełnie nie spełnia standardów Cornelii. A najsmutniejsze jest to, że Barbu unika rodzicielki jak ognia. Nie raczył nawet przyjść na jej urodziny! Kiedy Cornelia dowiaduje się, że syn uczestniczył w tragicznym wypadku, zaczyna walczyć o niego jak lwica o swoje młode. Używa wszystkich wpływów, ustosunkowanych przyjaciół i pieniędzy, aby uchronić Barbu przed więzieniem. Marzy, by syn wrócił do domu i znowu stał się jej „małym chłopcem”.

SKARB 

(Comoara), reż. Corneliu Porumboiu, Francja, Rumunia, 2015, 89 min 

Cannes 2015 – wygrana w Przeglądzie „Un Certain Regard” – Nagroda za talent 

Czarna komedia, osobliwy przykład filmu przygodowego zrealizowanego w naturalistycznej estetyce nowego kina rumuńskiego. 33-letni Costi wiedzie z rodziną skromne, spokojne życie w mieście. Wieczorami czyta synkowi bajki na dobranoc. Ich ulubioną opowieścią jest historia Robin Hooda – chłopiec często wyobraża sobie ojca jako bohatera, który staje w obronie słabszych. Costi nie przeczuwa, że niebawem znajdzie się w sytuacji rodem z kart dziecięcej książki. Niespodziewanie odwiedza go sąsiad, prosi o pożyczenie sporej sumy pieniędzy. Gdy okazuje się to niemożliwe, gość opowiada historię skarbu zakopanego w ogrodzie koło wiejskiego domu jego dziadków. Mężczyzna decyduje się pomóc w poszukiwaniach domniemanej fortuny z nadzieją uczestniczenia w jej podziale.

WSZYSCY W NASZEJ RODZINIE 

(Toata lumea din familia noastra), reż. Radu Jude, Holandia, Rumunia, 2012, 107 min

11. MFF Transylwania w Rumunii 2012 – sekcja Romanian Days – najlepszy film
8. MFF B-est w Bukareszcie 2012 – nagroda publiczności, najlepszy reżyser

Marius jest rozwodnikiem po trzydziestce. Małżeństwo mu się, co prawda, nie udało, ale ma z niego pięcioletnią córeczkę Sofię, którą bardzo kocha. Na co dzień dziewczynka mieszka z matką, co strasznie frustruje Mariusa. Pewnego dnia przyjeżdża po Sofię, by jak co roku zabrać ją na wspólne wakacje. Okazuje się jednak, że nic nie idzie po jego myśli. W potulnym dotąd Mariusie coś pęka. Wkrótce cała rodzina zostaje wplątana w pełną humoru, przemocy, policyjnych interwencji i miłosnych wyznań walkę. Radu Jude w swojej czarnej komedii z humorem opowiada o mrocznych stronach życia rodzinnego. Jego film uosabia najlepsze cechy nowoczesnego rumuńskiego kina i był odkryciem sekcji Forum na Festwialu Berlinale w 2012 r.

ZA WZGÓRZAMI 

(Dupa dealuri), reż. Cristian Mungiu, Rumunia, Francja, Belgia, 2012, 150 min

Cannes 2012 – najlepsza aktorka (Cosmina Stratan, Cristina Flutur), najlepszy scenariusz,
Europejska Nagroda Filmowa 2012 – najlepszy europejski scenarzysta roku 

Cristian Mungiu w charakterystycznym dla siebie naturalistycznym stylu przygląda się współczesnej rumuńskiej prowincji. Opowiada historię dwóch młodych dziewczyn Aliny i Voichity, które wychowały się razem w sierocińcu, a teraz spotykają się po kilku latach niewidzenia. Voichita postanawia zostać zakonnicą w niewielkim prawosławnym klasztorze, by osiągnąć upragniony spokój. Alina chce wyrwać ją ze skostniałego wiejskiego środowiska i zabrać ze sobą do Niemiec, gdzie pracuje jako kelnerka na promie. Jej determinacja, podsycana dawną miłością do przyjaciółki i rodzącą się na nowo namiętnością, przechodzi w szaleństwo, przez mieszkańców klasztoru uznane za opętanie. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy irracjonalne zachowanie dziewczyny wynika z podszeptów szatana, desperackich prób ratowania złamanego serca, czy z rozpaczliwego buntu wobec niesprawiedliwości świata